فمینیسم
از آنارکوپديا
فمینیسم جنبش مبارزه علیه بهرهکشی از زنان و ستم جنسیتی بر آنها، باور داشتن به حقوق زنان و برابری سیاسی، اجتماعی و اقتصادی زن و مرد است. فمینیسم مباحثهای است که از جنبشها، نظریهها و فلسفههای گوناگون تشکیل شده است که در ارتباط با تبعیض جنسیتی هستند و از برابری برای زنان دفاع کرده و برای حقوق زنان و مسایل زنان مبارزه میکند.
واژهٔ فمينيسم را نخستين بار شارل فوريه، سوسياليست قرن نوزدهمی برای دفاع از جنبش حقوق زنان به کار برد.
فمینیسم مجموعهٔ گستردهای از نظریات اجتماعی، جنبشهای سیاسی، و بینشهای فلسفی است که عمدتاً به وسیلهٔ زنان برانگیخته شدهاند یا از آنان الهام گرفتهاند، مخصوصا در زمینه شرایط اجتماعی، سیاسی و اقتصادی آنها. به عنوان یک جنبش اجتماعی، فمینیسم بیشترین تمرکز خود را معطوف به مبارزه با نابرابریهای جنسیتی و پیشبرد حقوق، علایق و مسایل زنان کردهاست. فمینیسم عمدتاً از ابتدای قرن ۱۹ پدید آمد. زمانی که مردم به طور وسیع این امر را پذیرفتند که زنان در جوامع مردسالار، سرکوب میشوند.
در طی یک قرن و نیم، جنبش روبهرشد زنان هدف خود را تغییر ساختارهای اقتصادی-اجتماعی و سیاسی مبتنی بر تبعیض جنسیتی علیه زنان قرار داده است.
فمینیسم سعی میکند تا ضمن درک دلایل نابرابریهای موجود، تمرکز خود را به سیاستهای جنسیتی، معادلات قدرت و جنسیت معطوف نماید.
موضوعهای کلّی مورد توجه فمینیسم تبعیض، رفتار قالبی، شیءانگاری، بیداد و مردسالاری/پدرسالاری هستند. فعّالان فمینیست به مواردی مانند حقوق تولیدمثلی، خشونت خانگی، برابری دستمزد، آزار جنسی و تبعیض جنسیتی میپردازند.
جوهرهٔ فمینیسم آن است که حقوق، مزیتها، مقام، و وظایف نبایستی از روی جنسیت مشخص شوند. به رغم اینکه بسیاری از رهبران فمینیسم زنان بودهاند ولی این بدان معنا نیست که تمام فمینیستها زن بودهاند/هستند.
تمام فمینیستها به اصل موضوع تلاش برای احقاق حقوق زنان معتقد هستند، ولی در مورد علل این ستمدیدگی و روشهای مبارزه با آن اختلاف وجود دارد و همین مسأله موجب همراهی فمینیسم با پسوندهای متفاوت شده است.
فمینیسم (به عنوان جنبش اصالت زنان) بخشی از پدیده یا جنبش توجه به دیگری یا درک حضور دیگری است، جنبشی که در قلمرو نژاد، قومیت و جنسیت پدیدار شد. فمینیسم در عین حال توجّهبرانگیزترین بخش این جنبش نیز هست که روایتهای مختلفی چه در جهت موافق و چه در جهت مخالف دارد.[۱]
فهرست مندرجات |
[ویرایش] خاستگاهها
در طول تاریخ کسانی به عنوان حامیان برابری جنسیتها و حقوق زنان وجود داشتهاند. برای مثال، ملکه تئودورا از روم شرقی یکی از طرفداران وضع قوانینی بود که موجب حمایتهای بیشتر از زنان و آزادیهای بیشتر در امور زنان میگشت، و کریستین د پیزان، اولین نویسنده حرفهای زن، بسیاری از عقاید فمینیستی را بسیار زودتر از سال ۱۳۰۰ میلادی در مقابله با کوششهایی که جهت محدود کردن ارثبری زنان و عضویت در اتحادیه انجام میگرفت ارتقا داد. به هر حال، بیش از چند قرن از یکپارچگی فمینیسم به عنوان یک فلسفه گسترده و جنبش اجتماعی نگذشتهاست.
تاریخ فمینیسم مدرن به عنوان یک فلسفه و جنبش اغلب باز میگردد به عصر روشنفکری با روشنفکرانی همچون مری ورتلی مونتاگو و مارکوئیز د کاندورست که از تحصیلات زنان پشتیبانی میکردند. اولین مجمع علمی زنان در سال ۱۷۸۵ در میدلبورگ، شهری در جنوب جمهوری هلند بنیان نهاده شد. در طی این دوره وجود روزنامههایی برای زنان که مبتنی بر موضوعاتی همچون علم بود به خوبی عمومی گردید. مری ولستن کرفت «یک حمایت کننده از حقوق زنان» در سال (۱۷۹۲) یکی از اولین عاملانی است که بدون شک میتواند فمینیست نامیده شود.
فمینیسم در قرن نوزدهم یک جنبش نهادینه شد تا این که مردم به گونهای افزونتر نسبت به رفتار ناعادلانه با زنان آگاهی یابند. شارل فوریه سوسیالیست آرمانخواه در سال ۱۸۳۷ کلمه «فمینیسم» را اختراع نمود، و معتقد بود که گسترش پشتیبانی از حقوق زنان در همه جوامع زودتر از سال ۱۸۰۸ پیشرفت خواهد کرد. از اولین همایش حقوق زنان در سنکا فالز، نیویورک در سال ۱۸۴۸ جنبشی سازمانیافته تاریخگذاری شد. در سال ۱۸۶۹، جان استوارت میل کتاب پیروی از زنان را به جهت اثبات این که «تبعیت قانونی تنها یک جنس از دیگری اشتباه بوده... و ...یکی از رئوس موانع جهت پیشرفت انسان است» منتشر نمود.
در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم زنان در بسیاری از کشورها توانستند به حق رای و شرکت در انتخابات دست یابند. نیوزیلند در سال ۱۸۹۳ اولین این کشورها بود. با کمک کیت شپارد طرفدار دادن حق رای یا حق انتخاب به زنان، مخصوصا در سالهای پایانی جنگ جهانی اول پیشرفت کرد. دلایل این امر متفاوت بود، اما همه آنها یک خواسته را که تصدیق همکاری و مساعدت زنان در طول جنگ بود در بر داشت، و همچنین تحت تأثیر قدرت نطق و بیانی که دو طرف در زمان توجیه تلاشهای جنگیشان استفاده کردند واقع شد. برای مثال از زمانی که نکات چهاردهگانه وودرا ویلسون خود تصمیمگیری را به عنوان اساس جامعه به رسمیت شناخت، تزویر در نظر نگرفتن حق نیمی از جوامع مدرن از دادن حق رای مشکل شد. از نظر اما گلدمن نخستین گام برای رسیدن به برابری طبقاتی برابری جنسیتی است و تا هنگامی که تبعیض جنسی وجود دارد برابری طبقاتی (و در پیامد آن حذف دولت) غیر ممکن خواهد بود.
[ویرایش] گرایشهای فمینیسم
برخی از تئوریهای فمینیستی فرضیات پایه راجعبه جنسیت، تفاوت جنسیت و تمایلات جنسی، شامل مقوله خود زنان را به عنوان یک عقیده کل نگر مورد تحقیق قرار میدهند، سایر تئوریها (به جای ارائه تعدد جنسیتها) مذکر/مونث بودن را کاملاً به صورت دوشاخهای مورد تحقیق قرار میدهند. معذالک دیگر تئوریهای فمینیستی مفهوم «زن» را بصورت عادی تلقی و تحلیلها و مقالات انتقادی خاص از نابرابری جنسیت، تهیه میکنند و بیشتر جنبشهای اجتماعی فمینیستی حقوق، علایق و مسائل زنان را ترویج میکنند. سالهاست که چندین زیر مجموعه از ایدئولوژی فمینیستی گسترش پیدا کردهاست.
فمینیستهای اولیه را به اصطلاح «موج اول» مینامند. نهضتهای حقطلبانه زنان تا سال ۱۹۶۰ جزء موج اول هستند. اولین آثار زنان در این موج از نقش محدود زنان انتقاد میکنند، بدون اینکه لزوماً به وضعیت نامساعد آنان اشاره کرده و یا مردان را از این بابت سرزنش کنند. موج اول فمینیستی با روشنگریهای مری ولستون کرافت و بیانیه ۳۰۰ صفحهایاش در سال ۱۷۹۲ در انگلستان آغاز شد. این جنبش در طول سالهای بعد، با ظهور موج دوم فمینیسم و موج سوم فمینیسم کاملتر شد. فمینیستهای حدودا بعد از سال ۱۹۶۰ موج دوم فمینیستها نامیده میشوند. اخیرا، در حالی که موج دوم فمینیستها هنوز فعال میباشند بعضی از فمینیستهای جوانتر خود را به عنوان موج سوم فمینیسم معرفی کردهاند.
وندی کامینر، در کتاب خود «یک آزادی هراسناک: گریز زنان از برابری» تضادهای دیگر میان فرمهای فمینیسم را شناسائی میکند: تضاد میان چیزی که او آن را فمینیسم «تساوی گرا» و «طرفدار حمایت از مصنوعات داخلی» مینامد. او فمینیسم تساوی گرا را به عنوان ارتقا دهنده برابری بین زنان و مردان از طریق اهدای حقوق برابر در نظر میگیرد. فمینیستهای طرفدار حمایت از مصنوعات داخلی ترجیح میدهند که بر روی حمایتهای قانونی برای زنان، همچون قوانین استخدام و قوانین طلاق که از زنان محافظت مینمایند متمرکز باشند، و گاه از محدودیت حقوق مردان، همچون سخنرانی آزاد، حق تولید و مصرف نقاشیهای مستهجن نیز حمایت میکنند. اگرچه کتاب متعلق به زمان پیش از وقوع موج سوم فمینیست میباشد، کامینر هر دو جریان محافظه کار و تساوی گرا را در محدوده موج اول و موج دوم فمینیسم شناسائی میکند.
[ویرایش] زیرمجموعههایی از فمینیسم
- آنارکو فمینیسم
- سوسیال فمینیسم
- لیبرال فمینیسم
- فمینیسم مارکسیستی
- فمینیسم رادیکال
- فمینیسم مدرن
- فمینیسم اقتصادی
- فمینیسم فردگرا (همچنین به عنوان فمینیسم آزادیخواه نیز شناخته میشود)
- فمینیسم همجنسگرا
- فمینیسم پستمدرن که شامل نظریه فراهنجار میباشد.
- فمینیسم طرفدار جنس (همچنین به عنوان فمینیسم آزادی جنسی نیز شناخته میشود، فمینیسم جنس مطلق و فمینیسم خود خواه)
- فمینیسم روانکاوانه
[ویرایش] پانویس
- ↑ حرفه:هنرمند،
ازدواج یا دادن حق مالکیت بر زن http://anarchoanarchia.blogspot.com/2010/04/blog-post_08.html
[ویرایش] منابع
- آنتروباس، پگی. «حرکت جهانی زنان – خواستگاهها، مسائل استراتژیک»، لندن، کتابفروشی زد سال ۲۰۰۴
- برک، سارا فنسترمارکر، ای. دی. «زنان و کار خانه» انتشارات سیگ ۱۹۸۰.
- باتلر جودیت (۱۹۹۴). «نامهای دیگر فمینیسم» ، "تفاوت هاً ۳-۲: ۶: ۴۵-۴۴.
- چافین، کیت. «بیداری». ۱۸۹۹.
- کد، لوراین، ای. دی.، "دائره المعارف تئوریهای فمینیست هاً، روتلدج ۲۰۰۰
- پاتریشیا هیل کالینز، «افکار تاریک فمینیستها. دانش، هوشیاری و سیاست توانبخشی»، چاپ دوم، روتلدج ۲۰۰۰
- اکول آلیس. «جرات بد بودن»: فمینیسم افراطی در آمریکا، ۱۹۷۵-۱۹۶۷"، انتشارات دانشگاه مینسوتا سال ۱۹۹۰
- فالودی، سوزان. "تازیانه سیاه: جنگ اعلان نشده بر ضد زنان آمریکاً. ۱۹۹۲ (شابک ۴-۴۲۵۰۷-۳۸۵-۰)
- فرایدان، بتی. «جنبه عرفانی زنان» ۱۹۶۳
- فرنچ، مارلین. «آنسوی قدرت»؛ «جنگ علیه زنان»؛ «از شامگاه تا سحر»، دوره سه جلدی تاریخ زنان
- جی. اف. دل جیورجیو. «قدیمترین اروپائیها»:«ما کی هستیم؟ از کجا آمده ایم؟ چه چیز زنان اروپائی را متمایز میسازد؟». ای. جی. پلیس ۲۰۰۶ (شابک ۹۸۰۶۸۹۸۰۰۱)
- گوست، هاتی. «;ارائه خواهران شریف» ۱۹۸۹
- گوست، هاتی. «این پل بروی پشت من استوار گشتهاست: نوشتار زنان افراطی در رنگ»، ۱۹۸۱
- هوشچایلد، آرلی راسل. «چرخش دوم» ۱۹۹۰ (شابک ۵-۷۱۱۵۷-۳۸۰-۰)
- هوشچایلد، آرلی راسل. «دوران اسارت: زمانی که کار تبدیل به خانه و خانه تبدیل به کار میگردد» ۱۹۹۷ (شابک ۱-۴۴۷۰-۸۰۵۰-۰)
- هوکز، بل. (۱۹۸۴). «تئوری فمینیست: از حاشیه به مرکز». شابک ۳-۶۱۴-۸۹۶۰۸-۰
- جکوبسن، جویس پی. «اقتصاد جنسیت»۱۹۹۸. (شابک ۰-۲۰۷۲۶-۶۳۱-۰)
- کامینر، وندی. «آزادی ترسناک: پرواز زنان از مساوات»،آدیسون وسلی ۱۹۹۰ (شابک ۴-۰۹۲۳۴-۲۰۱-۰)
- لرنر، گردا. «خلق هوشیاری زنانه: از قرون وسطی تا هزار و هشتصد وهفتاد»، انتشارات دانشگاه آکسفورد ۱۹۹۴
- لاکر، کریستین. «مفاهیم شک برانگیز: سیاستهای بحران بارداری دختران زیر بیست سال». (انتشارات دانشگاه هاروارد، ۱۹۹۶) (شابک ۹-۲۱۷۰۳-۶۷۴-۰)
- شنایر، وریام. «فمینیسم: نوشتار تاریخی لازم»، نیویورک: وین تیج ۱۹۹۴
- سومرز، کریسینا هوف. «چه کسی فمینیسم را دزدید؟ - چطور زنان به زنان خیانت کردند» (۱۹۹۶) (شابک: ۰۶۸۴۸۰۱۵۶۶)
- تاوریس، کارول. «عدم توازن زنان: چرا زنان در جنسیت بهتر نیستند، جنس مخالف، یا جنس مادون». سایمون و شاستر، ۱۹۹۲. شابک ۰-۶۶۲۷۴-۶۷۱-۰
- ورتیم، مارگارت. "شلوار فیثاغورث –خدا، فیزیک، و جنگ جنسیت هاً، دبلیو. دبلیو. نورتن اند کمپانی (۱۹۹۷ ، ۱۹۹۵)
[ویرایش] سازمانهای فمینیستی
- [۱]* انصار بارنی تراست
- [۲] *انجمن روانشناسی زنان
- [۳] * انجمن طرفداران آزادی زنان
- [۴] *کمیته زنان آسیا
- [۵] *محرکهای زنان بی. سی.
- Feminist Majority *اکثریت فمینیست
- [۶] * سازمان ملی زنان ایالات متحده
- Women living under muslim laws * زندگی زنان تحت قوانین اسلام
- [۷] * آزادی بیان فمینیستها
- Feminists for Life *
- ifeminists: the home for individualist feminism on the net
- ۱۰۰۱ Feminist Links * گالری لیلیت تورنتو
- [۸] *گفتگوی مسقل زنان
